Thư viện tri thức trực tuyến
Kho tài liệu với 50,000+ tài liệu học thuật
© 2023 Siêu thị PDF - Kho tài liệu học thuật hàng đầu Việt Nam

Tài liệu đang bị lỗi
File tài liệu này hiện đang bị hỏng, chúng tôi đang cố gắng khắc phục.
Dân số và sự tác động của nó tới thị trường lao động ở Việt Nam
Nội dung xem thử
Mô tả chi tiết
lêi nãi ®Çu
§øng tríc t×nh h×nh cña thÕ giíi nãi chung vµ cña ViÖt Nam nãi riªng, ®ã lµ
sù ph¸t triÓn nh vò b·o víi nh÷ng thµnh tùu cña khoa häc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i
toµn cÇu vµ sù du nhËp cña nh÷ng tiÕn bé khoa häc thÕ giíi vµo ViÖt Nam. §èi
víi ViÖt Nam tuy cha ph¸t triÓn ®îc ®Õn ®Ønh cao cÇn ®Õn, nhng ®èi víi nh÷ng
bíc ®i mµ ta ®ang bíc trªn con ®êng ph¸t triÓn cña m×nh ®Ó tiÕn tíi ®¹t ®îc
nh÷ng môc tiªu ®Ò ra, mét thùc tÕ mµ ta dÔ nhËn thÊy lµ: ë bÊt kú ph¬ng diÖn
nµo, gãc ®é nµo ta kh«ng thÓ kh«ng nh¾c ®Õn tÇm quan träng vµ tÝnh quyÕt
®Þnh cña nh©n tè con ngêi vµ con ngêi mét chñ ®Ò mu«n thña mµ lu«n ®îc ®Ò
cËp díi mäi h×nh thøc, bëi lÏ: "Con ngêi võa lµ chñ thÓ võa lµ môc tiªu cña qu¸
tr×nh s¶n xuÊt ".Ph¹m vi nghiªn cøu cña chñ ®Ò nµy rÊt réng , nã bao gåm
nhiÒu m¶ng , trong ®ã m¶ng ®Ò tµi :"D©n sè vµ sù t¸c ®éng cña nã tíi thÞ trêng
lao ®éng ViÖt Nam ",lµ mét m¶ng ®Ò tµi mµ theo em cÇn nghiªn cøu vµ xem
xÐt bëi sù cÇn thiÕt vµ tÝnh cÊp b¸ch sau:
Thø nhÊt: XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®Æc ®iÓm vµ thùc tr¹ng ®Êt níc ta trong qu¸
khø còng nh trong hiÖn t¹i : níc ta ®· tr¶i qua bao cuéc chiÕn tranh ®èi ®Çu víi
bao thö th¸ch ,nÒn kinh tÕ níc ta ®· vùc dËy sau nh÷ng thêi kú suy sôp nÆng nÒ
bëi hËu qu¶ cña nh÷ng cuéc chiÕn tranh ®ã . Cho ®Õn nay mÆc dï nÒn kinh tÕ
níc ta ®· v÷ng vµ ®ang trªn ®µ ph¸t triÓn , nhng sù ph¸t triÓn ®ã cßn bÞ h¹n chÕ
bëi nhiÒu yÕu tè , nh÷ng yÕu tè néi bé vµ nh÷ng yÕu tè kh¸ch quan bªn
ngoµi .Trong ®ã yÕu tè néi bé cÇn ®Ò cËp vµ xem xÐt ,nghiªn cøu , ph©n tÝch ®ã
lµ, d©n sè , sù t¸c ®éng cña nã tíi thÞ trêng lao ®éng , mét thÞ trêng ph¶n ¸nh
tr×nh ®é ph¸t triÓn cña ®Êt níc th«ng qua
nh÷ng chØ tiªu cô thÓ : Sù t¸c ®éng gi¸n tiÕp cña d©n sè tíi sù ph¸t triÓn tiÕn bé
cña ®Êt níc th«ng qua thÞ trêng lao ®éng lµ mét sù ph¶n ¸nh thùc tÕ kh¸ch
quan nhÊt .
Thø hai:XuÊt ph¸t tõ tÇm quan träng cña vÊn ®Ò d©n sè vµ nguån lao ®éng:
D©n sè vµ nguån lao ®éng kh«ng nh÷ng lµ chñ thÓ cña s¶n xuÊt mµ cßn lµ yÕu
tè hµng ®Çu cña lùc lîng s¶n xuÊt,lµ yÕu tè n¨ng ®éng quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn
cña lùc lîng s¶n xuÊt .Sù cÇn thiÕt cña ®éi ngò cã tay nghÒ cao vµ trÝ tuÖ ®i ®«i
víi c¬ cÊu lao ®éng hîp lý ®èi víi sù nghiÖp.C«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt
níc.Nh quan ®iÓm nªu trong ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII cña ®¶ng
®· nhÊn m¹nh : "Khi ®Ò ra nh÷ng môc tiªu vµ gi¶i ph¸p cho qu¸ tr×nh c«ng
nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc, viÖc ph¸t huy nguån nh©n lùc con ngêi lÊy ®ã
lµm yÕu tè c¬ b¶n cho sù ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng ".
MÆt kh¸c khi nghiªn cøu vÒ nguån nh©n lùc ®Æc biÖt lµ trong quan hÖ víi
d©n sè thùc sù cÇn thiÕt ®Ó gãp phÇn lµm s¸ng tá lý luËn vµ thùc tÕ ,t¹o c¬ së
cho viÖc triÓn khai ®a ra nh÷ng chñ tr¬ng ®êng lèi cña ®¶ng vÒ d©n sè vÒ ph¸t
triÓn kinh tÕ x· héi vµo thùc tiÔn cuéc sèng.Kinh nghiÖm cu¶ nhiÒu níc cho
thÊy sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi phô thuéc rÊt lín vµo viÖc khai th¸c vµ sö dông
cã hiÖu qu¶ c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn nguån vèn vµ tiÕn bé khoa häc,
1
kü thuËt ,trong ®ã nguån lao ®éng cã ý nghÜa quan träng vµ quyÕt ®Þnh .Vµ
kinh nghiÖm còng cho thÊy , níc nµo biÕt sö dông tiÒm n¨ng nguån lao ®éng
,biÕt ph¸t huy nh©n tè con ngêi trong ph¸t tiÓn kinh tÕ vµ khoa häc kü thuËt th×
níc ®ã ®¹t ®îc tèc ®é ph¸t triÓn nhanh chãng,mÆc dï níc ®ã lµ níc nghÌo tµi
nguyªn thiªn nhiªn hoÆc lµ níc ®ã bÞ tµn ph¸ nÆng nÒ, kiÖt quÖ trong chiÕn
tranh.
Nh vËy,¸p dông vµo thùc tÕ níc ta-mét ®Êt níc vèn nghÌo nµn ,l¹c hËu,mang
nÆng tÝnh thuÇn n«ng-viÖc häc hái nh÷ng kinh nghiÖm cña nh÷ng níc tiªn
tiÕn lµ rÊt cÇn thiÕt.§óng nh ý kiÕn cña mét nhµ kinh tÕ Thôy §iÓn cho
r»ng:"NÒn kinh tÕ ViÖt Nam kh«ng chØ ph¸t triÓn chñ yÕu vµo c¸c nguån lùc tù
nhiªn, chÝnh lao ®éng míi lµ nguån lao ®éng chñ yÕu cña ViÖt Nam,cßn vèn
®Çu t vµ kü thuËt bªn ngoµi lµ nh÷ng nh©n tè quan träng".
Nãi tãm l¹i,®Ó nhanh chãng ®a ®Êt níc tho¸t khái t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo vµ l¹c
hËu, ph¸t triÓn nhanh kinh tÕ x· héi vµ khoa häc kü thuËt, kh«ng ngõng n©ng
cao møc sèng ngêi d©n,®Ó nhanh chãng ®a ®Êt níc lªn vÞ trÝ xøng ®¸ng trªn trêng quèc tÕ ,chóng ta ph¶i dùa chñ yÕu vµo viÖc khai th¸c sö dông vµ t¸i t¹o
tèt nhÊt nguån s¶n xuÊt s½n cã trong níc trong ®ã nguån lao ®éng ®ãng vai trß
quan träng vµ quyÕt ®Þnh .MÆt kh¸c nguån lao ®éng liªn quan trùc tiÕp vµ g¾n
liÒn víi d©n sè hay nãi c¸ch kh¸c nguån lao ®éng b¾t nguån tõ d©n sè ,d©n sè
quyÕt ®Þnh nguån lao ®éng .Do ®ã viÖc nghiªn cøu mèi quan hÖ nµy lµ mét vÊn
®Ò quan träng vµ sù nghiªn cøu ®ã cã ®ã lµ c¬ së v÷ng ch¾c cho §¶ng vµ nhµ
níc ta ®Þnh híng ®îc nh÷ng chiÕn lîc vµ tõ ®ã cã nh÷ng ph¬ng ¸n , gi¶i ph¸p
cô thÓ ®Ó thùc hiÖn nh÷ng ch¬ng tr×nh kÕ ho¹ch nh»m ®¹t ®îc nh÷ng môc tiªu
cuèi cïng.
Trong ph¹m vi bµi viÕt nµy,víi sè tµi liÖu thu thËp ®îc vµ nh÷ng kiÕn thøc
s½n cã ®· tÝch luü ®îc vÒ d©n sè vµ thÞ trêng lao ®éng,em xin ®a ra nh÷ng vÊn
®Ò chÝnh sau: D©n sè;ThÞ trêng lao ®éng vµ sù t¸c ®éng cña d©n sè tíi thÞ trêng lao ®éng.Cô thÓ ®îc tr×nh bµy trong bµi viÕt díi ®©y:
Ch ¬ng I: mét sè ®Æc ®iÓm vµ kh¸i niÖm vÒ d©n sè vµ
thÞ tr êng lao ®éng viÖt nam.
I, kh¸i niÖm vÒ d©n sè vµ thÞ tr êng lao déng.
1,kh¸i niÖm vÒ d©n sè.
Cã nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau ®Þnh nghÜa vÒ d©n sè, díi ®©y lµ hai kh¸i niÖm
chÝnh:
a,Theo gi¸o tr×nh d©n sè häc cña nhµ XuÊt b¶n thèng kª hµ néi n¨m 1995,d©n
sè ®îc ®Þnh nghÜa nh sau:D©n sè lµ tËp hîp ngêi sinh sèng trong mét vïng l·nh
thæ nhÊt ®Þnh,®ã lµ mét trong nh÷ng ®Þnh nghÜa ®îc thõa nhËn mét c¸ch réng
r·i nhÊt.
b,Theo gi¸o tr×nh D©n sè vµ ph¸t triÓn cña nhµ XuÊt b¶n N«ng NghiÖp.Khi ®a
ra kh¸i niÖm vÒ d©n sè ,tríc hÕt l¹i ®a ra nh÷ng kh¸i niÖm:ThÕ nµo lµ mét d©n
c hay c d©n cña mét vïng,cïng víi qui m« cña nã;vÊn ®Ò ®a ra n÷a lµ d©n sè
2
®îc nghiªn cøu ë tr¹ng th¸i tÜnh vµ tr¹ng th¸i ®éng vµ nh÷ng thµnh phÇn g©y
nªn sù biÕn ®éng ®ã.Nhng dï bÊt cø theo quan ®iÓm nµo, c¸ch nh×n nhËn nµo
th× cuèi cïng còng cho ta mét kiÕn thøc nhÊt ®Þnh vÒ d©n sè,®Ó tõ ®ã lµm c¬ së
cho viÖc nghiªn cøu vµ ph©n tÝch nh÷ng vÊn ®Ò xung quanh .
2, Kh¸i niÖm vÒ thÞ tr êng lao ®éng,cung lao ®éng vµ cÇu lao ®éng.
a, ThÞ tr êng lao ®éng: Ta xem xÐt hai kh¸i niÖm theo hai quan ®iÓm kh¸c
nhau:
Thø nhÊt : Theo Adam smith:ThÞ trêng lµ kh«ng gian trao ®æi trong ®ã ngêi
mua vµ ngêi b¸n gÆp nhau trao ®æi tho¶ thuËn hµng ho¸ vµ dÞch vô nµo ®ã.
Thø hai : Theo David Beg: ThÞ trêng lµ tËp hîp nh÷ng sù tho¶ thuËn trong ®ã
ngêi mua vµ ngêi b¸n trao ®æi víi nhau mét lo¹i hµng ho¸ dÞch vô nµo ®ã.
Thø ba : Theo mét tµi liÖu nghiªn cøu vÒ thÞ trêng lao ®éng,®Þnh nghÜa thÞ trêng lao ®éng nh sau: ThÞ trêng lao ®éng lµ sù trao ®æi hµng ho¸ søc lao ®éng .
b,Kh¸i niÖm vÒ cung lao ®éng: Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ,cung vÒ lao ®éng
lµ kh¶ n¨ng ®¸p øng nhu cÇu mµ thÞ trêng lao ®éng ®Æt ra vÒ sè lîng vµ chÊt lîng trong mét ®iÒu kiÖn møc tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng nhÊt ®Þnh.Theo kinh tÕ häc vÜ
m« cung vÒ lao ®éng chÝnh lµ lùc lîng lao ®éng bao gåm: ngêi lao ®éng trong
®é tuæi lao ®éng cã viÖc lµm vµ ngêi ®ang t×m viÖc lµm nhng kh«ng cã viÖc
lµm cßn gäi lµ thÊt nghiÖp.
Nh vËy qua ®Þnh nghÜa ,ta thÊy cung lao ®éng phô thuéc vµo qui m« d©n sè
cña mét níc, chÊt lîng cña ngêi lao ®éng,(tr×nh ®é v¨n ho¸, c¬ cÊu nghµnh
nghÒ ®îc ®µo t¹o søc khoÎ, lÒ lèi lµm viÖc.) phong tôc tËp qu¸n cña mét níc,
chÝnh s¸ch ph¸t triÓn nguån nh©n lùc cña níc ®ã.
c, Kh¸i niÖm vÒ cÇu cña thÞ tr êng lao ®éng:
CÇu vÒ thÞ trêng lao ®éng lµ ®ßi hái ®Æt ra ®èi víi thÞ trêng lao ®éng vÒ sè lîng
vµ chÊt lîng lao ®éng trong ®iÒu kiÖn mét møc gi¸ søc lao ®éng nhÊt ®Þnh .CÇu
vÒ thÞ trêng lao ®éng phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè nh: nguån tµi nguyªn cña mét
níc,qui m« tr×nh ®é c«ng nghÖ ,c¬ cÊu nghÒ cña nÒn kinh tÕ møc tiÒn
c«ng(tiÒn l¬ng) phong tôc tËp qu¸n , t«n gi¸o vµ phô thuéc vµo chÝnh s¸ch ph¸t
triÓn kinh tÕ.
II. ® Æc ®iÓm cña d©n sè vµ thÞ tr êng lao ®éng
1.§Æc ®iÓm vÒ d©n sè: Theo tµi liÖu tæng ®iÒu tra d©n sè ngµy 11/4/1989 níc
ta cã 64,4 triÖu d©n, ®øng thø 12 trªn thÕ giíi .MËt ®é d©n sè trung b×nh trªn c¶
níc lµ 195 ngêi/km2 ®øng thø ba ë §«ng Nam ¸ vµ thø 13 trong sè 42 níc
thuéc khu vùc Ch©u ¸ -Th¸i B×nh D¬ng .Sè ngêi trong ®é tuæi lao ®éng lµ 35
triÖu.Víi nguån d©n sè vµ lao ®éng nh vËy níc ta cã mét lîi thÕ cho sù ph¸t
triÓn , cã ®iÒu kiÖn cho viÖc thùc hiÖn sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi ,thùc hiÖn
chuyªn m«n ho¸ vµ hiÖp t¸c ho¸ lµ tiÒn ®Ò cho sù h×nh thµnh thÞ trêng thèng
nhÊt -mét nh©n tè quan träng cho sù ph¸t triÓn.
§ã lµ nh÷ng nÐt chung,tõ ®ã ta xem xÐt cô thÓ nh÷ng ®Æc ®iÓm sau ®©y cña
d©n sè:
3