Siêu thị PDFTải ngay đi em, trời tối mất

Thư viện tri thức trực tuyến

Kho tài liệu với 50,000+ tài liệu học thuật

© 2023 Siêu thị PDF - Kho tài liệu học thuật hàng đầu Việt Nam

Bai giang phan Dien Quang Than kinh Y4 rut gon.pdf
PREMIUM
Số trang
81
Kích thước
2.5 MB
Định dạng
PDF
Lượt xem
1414

Bai giang phan Dien Quang Than kinh Y4 rut gon.pdf

Nội dung xem thử

Mô tả chi tiết

1

PHẦN ĐIỆN QUANG THẦN KINH

Phạm Minh Thông

I. GIẢI PHẪU ĐIỆN QUANG:

Mục tiêu:

Nắm được giải phẫu điện quang của não, mạch máu não và hệ thống não thất

1.1 GIẢI PHẪU NHU MÔ NÃO

1.1.1. Giải phẫu thùy não:

-Thùy trán : nằm trước rãnh trung tâm (Rolando)

-Thùy đỉnh: Nằm sau rãnh trung tâm

-Thùy thái dương: nằm dưới khe bên (Sylvius)

-Thùy chẩm: phía sau

-Thùy đảo

1.1.2.Các hạch nền (các nhân xám trung tâm)

-Claustrum: phần chất xám mỏng nằm phía bên của bao ngoài, chức năng chưa biết rõ

ràng.

-Thể vân: liên quan đến các vận động có điều phối

.Nhân đuôi: gồm đầu, thân và đuôi

.Nhân bèo: hình tam giác đỉnh quay vào trong, phía bên là bao trong và phía

ngoài là bao ngoài

Bèo đậm nằm ở phía trong

Bèo nhạt nằm ở phía ngoài

1.1.3. Đồi thị: là trạm trung chuyển, bao gồm

Đồi thị:

-Nhân bên

-Nhân giữa

-Nhân trước

Vùng dưới đồi

Hình 1.1. Các thuỳ não

1.Thuỳ trán; 2.Thuỳ đỉnh

3.Thuỳ chẩm; 4.Thuỳ thái dương

2

-Vùng nằm dưới đồi thị sau vùng hypothalamus và phía trên của gian não

-Là các trạm tiếp nối cho các đường vận động ngoại tháp cho các cơ vân

-Các nhân dưới đồi

Hypothalamus:

-Là phần phân chia phía trước của gian não

-Bao gồm phần nền của các ngách não thất ba, nền phễu tuyến tùng, thân các củ núm

-Hòa nhập các đường dẫn truyền thần kinh nội tiết và tự động để bảo đảm chức năng

điều hòa của cơ thể

-Gồm nhiều các nhân xám

1.1.4. Myêlin hóa của não.

Hình ảnh CLVT và cộng hưởng từ não ở sơ sinh và trẻ nhỏ khác với người lớn do

-Não chứa nước nhiều hơn: rõ hơn trên T2W

-Myêlin hóa ít: thấy rõ hơn trên T1W

-Ít ion lắng đọng

-Trưởng thành của não bắt đầu từ cuống não, đến tiểu não rồi đến đại não

Đặc điểm hình ảnh CHT của não:

-Trước khi sinh:

.Bề mặt vỏ não nhẵn, các nếp cuộn não rất ít

.Chất xám vỏ não và các nhân xám có tín hiệu tăng

-Sau khi sinh: có myêlin hóa các tổ chức của não khác nhau

tùy từng vùng

1.2. HỆ THỐNG NÃO THẤT.

1.2.1. Giải phẫu:

-Các não thất bên bên phải và bên trái nối với não thất 3 tại thành hình chữ T, các não

thất bên thông với nhau qua các lỗ Monro, não thất bên có các phần:

.Sừng trán ( phía trước)

.Sừng chẩm (ở phía sau)

.Sừng thái dương (ở phía dưới)

-Não thất ba nối với não thất bốn qua

cống Sylvius, não thất ba gồm

.Ngách thị giác

.Ngách phễu

Hình 1.2. Các nhân xám trung

tâm

1.Bao trong; 2.Nhân bèo

3.Bao ngoài; 4.Đầu nhân đuôi

5.Claustrum; 6.Đồi thị

1

2

3

4

5

6

3

.Ngách tuyến tùng

.Ngách trên tuyến tùng

.Vùng nối giữa hai đồi thị

-Não thất bốn: nối

.Phía bên với dịch não tủy qua các

lỗ Luschka

.Phía sau qua lỗ Magendie

.Phía dưới với ống trung tâm của tủy sống

1.2.2. Các biến thể của vách trong suốt:

-Nang vách trong suốt:

.Hình nang phân chia hai sừng trán của não thất bên (trướclỗ Monro)

.80% gặp ở trẻ em, chỉ có 15% ở người lớn

.Nang có thể giãn to, rất ít khi chèn ép gây ứ nước não thất.

-Nang cạnh rìa não thất:

.Nằm tiếp nối phía sau của vách trong suốt, không bao giờ xuất hiện khi không

có nang vách trong suốt

.80% ở trẻ em, 15% ở người lớn

-Nang ở riềm giữa các não thất: Nằm trong vùng bể não từ củ não sinh tư tới lỗ Monro

1.2.3. Giải phẫu vùng tuyến tùng:

-Vị trí:

.Nằm sau não thất 3

.Nằm giữa hai đồi thị

-Vôi hóa bình thường của tuyến tùng:

.10% vôi hóa trong 10 năm đầu

.50 % vôi hóa ở tuổi 20

.Vôi hóa có thể to gần bằng kích thước của tuyến tùng

.Kích thước bình thường của vôi hóa < 10mm

1.3. GIẢI PHẪU VÙNG TUYẾN YÊN:

1.3.1. Tuyến yên:

-Tuyến yên được chia làm hai thùy :

Hình 1.3. Hệ thống não thất

1.Sừng trán não thất bên; 2.Thân não thất

bên;3.Cửa não thất bên; 4.Sừng thái dương

5.Sừng chẩm; 6.Lỗ Monro; 7.Thân não thất

ba; 8.Ngách phễu thị giác não thất ba;

9.Ngách trên tuyến tùng não thất ba;

10.Cống Sulvius; 11.Thân não thất 4; 12.ống

giữa tuỷ; 13,Lỗ Magendie

14.ngách bên NT 4và lỗ Luska; 15.Ngách

sau trên; 16.Phần chóp NT 4

4

.Thùy trước( vùng tuyến ): nguồn gốc từ túi Rathke( trần hốc miệng nguyên

thủy), bài tiết prolactin, ACTH(adenocorticotropic hormone); có tín hiệu trung gian

trên CHT

.Thùy sau: nguồn gốc từ sàn não thất 3, bài tiết oxytoxin và vasopressin; thường

tăng tín hiệu T2

-Kích thước tuyến đo trên CHT cắt mặt phẳng trán

.Dày 3-8mm ; có thể tới 10mm ở tuổi dậy thì, >10mm có thai

.Kích thước ngang 2-5mm

.Tiếp nối với vùng dưới đồi

.Nằm sau giao thoa thị giác

.Tăng đậm nhiều khi tiêm thuốc ái từ hay thuốc cản quang

1.3.2. Bể trên yên :

-Vị trí : Nằm phía trên màn chắn hố yên

.Có hình sao 5 cánh trên lớp cắt ngang qua cầu não

.Có hình 6 cánh nếu cắt ngang gian não

-Thành phần bên trong :

.Có đa giác Wllis

.Giao thoa thị giác, dây thị giác

.Các dây III, IV, V

.Thân tuyến yên.

-Bể não có thể thoát vị vào hố yên (hội chứng hố yên rỗng)

1.3.3. Xoang hang

-Là xoang tĩnh mạch do màng cứng bao bọc, bên trong có:

.Động mạch cảnh trong, đám rối giao cảm

.Các dây thần kinh sọ: III,IV,V1,V2 và VI

-Các mạch máu đổ vào xoang hang

.Tĩnh mạch mắt

.Tĩnh mạch võng mạc

.Tĩnh mạch màng não giữa

.Tĩnh mạch chân bướm

.Các xoang đá trên và dưới

.Xoang bướm đỉnh

1.4. HỆ THỐNG MẠCH MÁU

Hình 1.4. Giải phẫu vùng hố yên,

xoang hang

1.Tuyến yên; 2.phễu; 3. Dây TK III;

4.Dây IV

5.Dây V1; 6.Dây VI; 7. Xoang bướm;

8.Động mạch cảnh trong; 9.Phần trước

bản dốc; 10.Não thất III; 11.Giao thoa

thị giác; 12.Bể trên yên; 13.Các

khoang của xoang tĩnh mạch

14.Xương thái dương; 15.Vùng dưới

đồi

16.Dây V2; 17. Diapham tuyến yên

5

1.4.1. Động mạch cảnh ngoài:Động mạch cảnh ngoài có 8 nhánh chính

-Động mạch giáp trên

-Động mạch hầu lên

-Động mạch lưỡi

-Động mạch mặt

-Động mạch chẩm

-Động mạch vành tai

-Động mạch thái dương nông

-Động mạch hàm trong

+Động mạch hàm trong có các nhánh chính

-Động mạch màng não giữa

-Động mạch màng não giữa phụ chui qua lỗ

ôvan

-Động mạch hầu xuống

-Các nhánh mặt, xoang, mũi và mắt

-Động mạch bướm khẩu cái, động mạch

trong hốc mắt

+ Các động mạch cấp máu cho

màng não bao gồm

-Từ động mạch cảnh trong:

.Thân dưới bên

.Thân màng não vùng hố yên

.Các nhánh động mạch mắt

-Từ động mạch cảnh ngoài:

.Động mạch màng não giữa

.Động mạch màng não phụ

.Động mạch bướm vòm

.Các nhánh của động mạch chẩm

-Từ động mạch sống:

.Động mạch màng não sau

1.4.2. Động mạch cảnh trong: có 4 đoạn

-Đoạn cổ: không có nhánh bên, bắt đầu từ

hành cảnh, nó có thể giãn trên đoạn 2-4cm

- Đoạn trong xương đá

.Có các nhánh hầu như rất ít thấy trên

chụp mạch

.Động mạch hòm nhĩ trước và sau cho tai giữa

.Động mạch cảnh hòm nhĩ

( carotidotympanic artery) cho tai giữa và tai trong

-Đoạn trong xoang hang:

.Thân màng não tuyến yên( thân sau)

.Thân dưới bên

-Đoạn trong xoang hang và đoạn trên yên tạo lên xiphông có hình chữ S, có 5 đoạn

.C5 hay là đoạn lên của cảnh trong nằm trong xoang hang: hướng đi đứng thẳng

từ đỉnh xương đá tới gối sau

.C4 hay gối sau: nối giữa đoạn đứng và đoạn ngang

.C3 hay đoạn ngang trong xoang hang: đoạn nối giữa gối gối sau và gối trước

Hình 1.5. Sơ đồ động mạch cảnh ngoài

1.ĐM giáp trên; 2.ĐM hầu lên; 3.Động mạch

lưỡi; 4.Động mạch mặt; 5.ĐM chẩm; 6. ĐM

tai sau; 7.ĐM thái dương nông; 8. Động

mạch hàm trong 9.ĐM cảnh trong

Hình 1.6. Sơ đồ động mạch

cảnh trong

1.ĐM cảnh trong đoạn cổ;

2.Thân màng cứng tuyến yên;

4.ĐM mắt; 5.ĐM thông sau;

6.ĐM não sau

6

.C2 hay gối trước: phần trước trên trong

xoang hang

.C1: phần cuối của động mạch cảnh trong

xoang hang

-Đoạn trên hố yên hay đoạn trong màng cứng :

.Động mạch mắt

.Đông mạch yên trên (thường không thấy)

.Động mạch thông sau

.Động mạch màng mạch trước.

1.4.3. Hệ thống động mạch thân nền.

Động mạch sống là nhánh đầu tiên của động mạch dưới đòn (95%), Trong 5%

các trường hợp thấy động mạch dưới đòn trái xuất phát trực tiếp từ quai động mạch

chủ giữa động mạch dưới đòn và động mạch cảnh trái. Trong 25% động mạch sống hai

bên có ưu thế giống nhau, 25% động mạch sống trái ưu thế hơn bên phải. Động mạch

sống thường chạy trong lỗ của các gai ngang từ C6 đến C1, nhưng cũng có thể bắt đầu

chui vào lỗ gai ngang từ C4.

Chia đoạn và các nhánh của động mạch sống.

-Đoạn vùng cổ( ngoài màng cứng)

.Các nhánh cho cơ

.Các nhánh cho tủy sống

.Động mạch màng não sau

-Đoạn trong sọ

.Động mạch tủy trước

.Động mạch tiểu não sau dưới (PICA)

Động mạch thân nền.

.Nhánh tiểu não trước dưới

.Động mạch tiểu não trên

.Các động mạch xiên

.Động mạch não sau.

1.4.4.Đa giác Willis: đa giác có đủ các cạnh

trong 25%, không đầy đủ trong 25%

-Động mạch cảnh đoạn trên hố yên

-Đoạn A1 của động mạch não trước hai bên

-Động mạch thông trước

Hình 1.8. Sơ đồ giải phẫu hệ thống

ĐM thân nền

1. ĐM sống; 2.Động mạch tuỷ sống

trước; 3.Động mạch tiểu não sau

dưới; 4.ĐM thân nền; 5.ĐM tiểu

não trước dưới; 6.Các nhánh xiên

cầu não; 7.Động mạch não sau.

Hình 1.7. Hệ động mạch sống thân nền

nhìn nghiêng

1.ĐM sống; 2.ĐM màng não sau; 3.ĐM

tiểu não sau dưới; 4.ĐM tiểu não trước

dưới; 5.Thân nền; 6.ĐM xiên cầu não;

7.ĐM tiểu não trên; 8.ĐM giun trên;

9.ĐM giun dưới

7

-Các động mạch thông sau

-Đoạn P1 của các động mạch não sau

1.4.5. Các động mạch não

Động mạch não trước: là một trong hai nhánh tận của động mạch cảnh trong

-Đoạn nằm ngang hay đoạn A1:

.Từ nguyên ủy đến chỗ động mạch thông trước

.Cho các nhánh bèo thể vân giữa, cấp máu cho đầu nhân đuôi và phần trước

bao trong

.Động mạch thông trước: nối hai đoạn A1

.Động mạch quặt ngược của Heubner: xuất phát từ A2( 50%), A1(45%),

cấp máu cho đầu nhân đuôi, nhân bèo, phía trước bao trong

-Đoạn A2:

.Từ động mạch thông trước đến chỗ chia nhánh tận

.Động mạch quặt ngược của Heubner

.Các nhánh trán cực

.Nhánh trán mắt

-Nhánh tận:

.Động mạch viền thể trai

.Động mạch trai viền

Động mạch não giữa: là nhánh tận lớn nhất của động mạch cảnh trong, nó gồm các

đoạn

-Đoạn M1 hay đọan nằm ngang:

.Từ nguyên ủy đến chỗ chia nhánh của động mạch não giữa

.Nhánh bên có các động mạch bèo vân bên, cấp máu nhân bèo, một phần nhân

đuôi, cánh tay trước bao trong

-Đọan M2: từ chỗ chia, cho 2 nhánh ( 78%) , 3 nhánh ( 12%) chạy vào khe Sylvius

.Cho các nhánh thùy đảo

-Đoạn M3: cho các nhánh đi theo khe Sylvius cho các nhánh ra bề mặt bán cầu đại

não,có hai nhóm

.Nhóm trên: cấp máu cho vùng trán và thùy đỉnh

.Nhóm dưới cấp máu cho thùy thái dương

Hình 1.9. Động mạch cảnh trong tư

thế thẳng

1.Bờ trên xương đá; 2.Bờ trên hốc

mắt; 3.ĐM cảnh trong đoạn trong

xương đá; 4.Xiphông; 5..Đoạn trong

trong bể não của ĐM mạc mạch

trước; 6. Đoạn trong não thất chạy

vòng quanh cực trên đồi thị; 7.Đoạn

A1 ĐM não trước; 8.Đoạn A2;

9.Đoạn ngang( M1) trước khe sylvius

của ĐM não giữa; 11.Các động mạch

bèo vân cấp máu cho các nhân xám;

12.Chỗ quay lại cuối cùng của ĐM

não giữa13.Các nhánh vỏ não của

ĐM não giữa sát bản trong xương sọ.

8

Động mạch não sau:

-Đoạn P1:

.Từ nguyên ủy đến động mạch thông sau ( đoạn trước thông sau)

.Cho các nhánh xiên vào đồi thị sau

-Đoạn P2:

.Từ thông sau đến chia nhánh

.Cho các nhánh đồi thị

.Động mạch mạc mạch sau

-Các nhánh tận vỏ não

Các biến thể của động mạch não.

-Động mạch cảnh trong:

.Còn tồn tại các phôi thai của động mạch cảnh trong vùng cổ nối với động mạch

sống nền

-Động mạch cảnh ngoài:

.Động mạch màng não giữa đi từ động mạch mắt

.Thay đổi trật tự của các nhánh

-Đa giác Willis

.Thiểu sản động mạch thông sau

.Thiểu sản hay không có A1

.Động mạch não sau phôi thai : bắt nguồn từ động mạch cảnh trong,

không thấy động mạch sống khi chụp mạch, phối hợp thiểu sản hay không có P1

.Giảm sản động mạch thông sau

1.4.6. Các vòng nối của động mạch não.

-Nối giữa cảnh trong và cảnh ngoài:

.Các nhánh của hàm trong với động mạch mắt

.Nhánh mặt với động mạch mắt

.Các nhánh nối ở màng não ( động mạch chẩm, hầu lên, màng não giữa)

.Cảnh ngoài nối với cảnh ngoài đối diện và nối với động mạch cảnh trong

-Nối giữa cảnh ngòai và động mạch não:

.Cảnh ngoài nối với động mạch màng não giữa, qua màng cứng nối với các

nhánh màng nuôi để nối với động mạch não trước và giữa

.Cảnh ngoài nối với các nhánh màng não-> động mạch thân nền.

-Nối giữa các động mạch não:

.Nối giữa não trước hai bên qua động mạch thông trước

.Động mạch cảnh trong nối với động mạch não sau qua thông sau

.Động mạch cảnh trong -> động mạch mạc mạch trước<-> sau-> động mạch thân

nền.

Hình 1.10. ĐM cảnh trong trên tư

thế nghiêng

1.Xiphông ĐM cảnh; 2.ĐM màng

não trước xuyên và sừng thái

dương T rồi chạy quanh đồi thị

trong não thất; 3..ĐM não trước;

4.ĐM quanh thể trai; 5..ĐM viền

thể trai; 6.Nhánh vỏ não lên của

ĐM não giữa ; 7..Chỗ gập phía

trên của nhánh này; 8.Đường nối

các chỗ gấp phía trên song song

với đường OC (bờ ngoài hốc mắt￾lỗ tai); 9.Các nhánh vỏ não xuống

của ĐM não giữa; 10.ĐM mắt.

Tải ngay đi em, còn do dự, trời tối mất!